Kısa cevap
KuyumSmart'ta her satış kaydı doğrudan e-fatura veya e-arşiv faturaya dönüşür; ayrı bir muhasebe yazılımına geçmenize gerek kalmaz. Sistem alıcının e-Fatura sistemine kayıtlı olup olmadığını kontrol eder ve doğru belge türünü otomatik seçer. Kuyumculuğa özgü özel matrah da otomatik hesaplanır: 3065 sayılı KDV Kanunu'nun 23. maddesi gereği, altın, gümüş ve kıymetli taş içeren ürünlerde KDV satış bedelinin tamamına değil, yalnızca işçilik ve kâr marjına uygulanır — külçe metal ve taş değeri KDV matrahından düşülür.
E-fatura mı, e-arşiv mi kesilir?
Hangi belgenin kesileceği, alıcının Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) nezdindeki kaydına göre belirlenir. Alıcı e-Fatura sistemine kayıtlı bir mükellefse satış e-fatura olarak düzenlenir; kayıtlı değilse — mağazadan alışveriş yapan bireysel bir müşteri gibi — e-arşiv fatura kesilir. Her iki belge de GİB uyumludur; aradaki fark yalnızca alıcının mükellefiyet durumudur, ürünün veya satışın türü değil.
KuyumSmart'ta bir satışın faturası şu sırayla çıkar; kuyumcunun alıcının mükellefiyet durumunu ayrıca sorgulaması gerekmez:
- Ürün kaydı bir kez girilir: ayar, gram, işçilik ve kâr oranı; taşlı üründe taşın cinsi, adedi ve kıratı.
- Satışta ürün okutulur; fiyat o anki canlı altın kuruyla hesaplanır.
- Alıcı seçilir; sistem e-Fatura sistemine kayıtlı olup olmadığını kontrol eder ve belge türünü belirler.
- Özel matrah ayrılır: has altın ve varsa taş bedeli düşülür, KDV kalan tutara uygulanır.
- Faturayı satış kaydından kendiniz oluşturursunuz ya da otomatik faturalandırma akışı keser.
E-Fatura'ya kim geçmek zorunda?
Tebliğle değişen bir hasılat tutarına bağlı. 2026 eşiği 06. bölümdeki tabloda; kâğıt faturanın hangi durumda kesilebildiği dayanağıyla birlikte kuyumcuda e-fatura zorunluluğu yazısında.
Kuyumculukta özel matrah nedir?
Külçe altın ve külçe gümüş teslimleri KDV'den istisnadır — ama altından mamul ziynet eşyası, sikke altın ve gümüşten mamul ürünler KDV'ye tabidir. Altın ürünlerde KDV satış bedelinin tamamı üzerinden değil, 3065 sayılı KDV Kanunu'nun 23. maddesinin (e) bendi — sektörde kısaca KDV 23/e — gereğince "özel matrah" üzerinden hesaplanır.
"Altından mamül veya altın ihtiva eden ziynet eşyaları ile sikke altınların teslim ve ithalinde matrah, külçe altın bedeli düşüldükten sonra kalan miktardır."
Yani matrah, külçe metal bedeli düşüldükten sonra kalan tutardır: KDV yalnızca işçilik ve kâr payı üzerinden hesaplanır, ürünün içindeki has altının bedeli matraha girmez.
Gümüşten mamul eşya ile sikke gümüşte ve kıymetli taş içeren ürünlerde de aynı mantık geçerlidir, ama dayanak 23/e değildir: Kanunun 23/g bendi Bakanlığa özel matrah belirleme yetkisi verir ve bu iki durum KDV Genel Uygulama Tebliği'nde düzenlenir (III/A-4.2.2 ve 4.8). Gümüşte külçe gümüş bedeli düşülür. Tebliğin saydığı taşları (elmas, pırlanta, yakut, zümrüt, topaz, safir, zebercet, inci) içeren eşyada da taş bedeli düşülür.
Düşülecek tutar günün canlı kuruyla değil, Borsa İstanbul fiyatıyla bulunur. Altın ve gümüşte işlem yapılan son resmî işgününün külçe kapanış fiyatı ürünün ayarına uygulanır. Taşta Borsa İstanbul Elmas ve Kıymetli Taşlar Piyasası'nda oluşan fiyat esas alınır.
Özetle: KDV, kuyumcunun eklediği değere — işçilik ve kâr marjına — uygulanır; metalin veya taşın kendi piyasa değerine değil.
Gerçek bir örnekle hesaplama
Aşağıdaki tablo yalnızca hesaplama mantığını göstermek içindir — rakamlar temsilidir, gerçek piyasa kuru veya mağaza fiyatlaması değildir. KuyumSmart'ta bu ayrım fatura akışında otomatik yapılır; elle hesaplanmaz.
| Ürün | 14 ayar, 10 gram bilezik |
|---|---|
| Satış bedeli (KDV hariç, temsili) | 24.000 ₺ |
| Has altın değeri (borsa kapanışına göre, temsili) | − 19.000 ₺ |
| Özel matrah (KDV'ye tabi tutar) | 5.000 ₺ |
| KDV (%20) | 1.000 ₺ |
| Müşteriden tahsil edilen toplam | 25.000 ₺ |
KDV yalnızca 5.000 ₺'lik işçilik ve kâr payı üzerinden hesaplandı; 19.000 ₺'lik has altın değeri KDV matrahının tamamen dışında kaldı. Ürün kıymetli taş içeriyorsa aynı çıkarma işlemi taş bedeli için de ayrıca yapılır.
Faturada neler ayrıca gösterilir?
Kıymetli taş içeren ürünlerde düzenlenen faturada, eşyanın KDV hariç satış bedeliyle birlikte taşın cinsi, adedi, kıratı ve bedeli ayrıca satır olarak gösterilir. KuyumSmart'ın e-fatura akışı bu satırları ürün kaydındaki bilgilerden otomatik oluşturur; kuyumcunun fatura düzenlenirken bu bilgileri elle eklemesi gerekmez.
Faturada hangi tip ve kod seçilir?
Altın ziynet eşyası ya da sikke altın satışında e-fatura veya e-arşiv faturanın tipi Özel Matrah, kodu 805'tir. Gümüş ziynet eşyası ve sikke gümüşte tip aynıdır, kod 808'dir. Külçe altın ve külçe gümüş satışı ise özel matrah değil istisnadır: tip İstisna, kod 230. Kodlar GİB'in UBL-TR Kod Listeleri kılavuzundan alınmıştır (sürüm 1.43, Temmuz 2026).
| Ne satıyorsunuz? | Fatura tipi | Kod | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Altın ziynet eşyası, sikke altın | Özel Matrah | 805 | KDV Kanunu 23/e |
| Gümüş ziynet eşyası, sikke gümüş | Özel Matrah | 808 | KDV Kanunu 23/g · Tebliğ III/A-4.2.2 |
| Külçe altın, külçe gümüş | İstisna | 230 | KDV Kanunu 17/4-g |
Tip ile kodun birbirine uyması şarttır. GİB'in e-fatura doğrulama kuralları 805 ve 808 kodlarını satış faturasında yalnız Özel Matrah tipiyle kabul eder; 230 kodu ise Özel Matrah tipli faturada geçmez. Kod listesi e-fatura ve e-arşiv fatura için ortaktır.
Pratik sonucu şudur: bir faturanın tek bir tipi olduğu için özel matrahlı satış ile külçe satışı aynı faturada birleşemez. Aynı müşteriye bilezik ve külçe altın satıldıysa iki ayrı fatura kesilir.
Kod listesi değişebilir.
GİB bu kılavuzu 2026'da üç kez güncelledi (Ocak, Mart, Temmuz). Kodlar değişirse bu tablo da güncellenir. Kendi işleminize hangi kodun uyduğu konusunda son söz mali müşavirinizindir; oranın neye uygulandığı ise kuyumcuda KDV oranı yazısında.
Kuyumcunun 2026 belge ve ödeme kuralları
Faturanın yanında kuyumcunun her gün karşılaştığı dört kural daha var. Tutarlar 2026 içindir ve tebliğle değişebilir; her satırın bağlantısında kuralın tamamı ve kaynağı durur.
| Konu | 2026 kuralı | Dayanak |
|---|---|---|
| Fatura düzenleme sınırı | İşlenmiş kıymetli maden ve taş satışında KDV dahil 36.000 TL (genel had 12.000 TL). Tüccar ve serbest meslek erbabı gibi alıcılara tutar ne olursa olsun fatura kesilir. | VUK 232 · 514 ve 588 Sıra No.lu Tebliğler |
| e-Fatura zorunluluğu | Brüt satış hasılatı 3 milyon TL ve üzeriyse e-Fatura; altındaysa kesilen fatura e-Arşiv olur. | 509 Sıra No.lu Tebliğ IV.1.4 |
| Hurda alımında gider pusulası | Belge düzenlemeyen kişiden altın alındığında en geç 7 gün içinde düzenlenir; tutar sınırı yoktur. Düzenlenmezse ilk tespitte belge başına en az 17.000 TL ceza. | VUK 234 · VUK 353/1 |
| 30.000 TL'yi aşan ödeme | 30.000 TL'yi aşan tahsilat ve ödeme banka, ödeme kuruluşu ya da PTT üzerinden yapılır; kişiden alımda da. Uyulmazsa işlem tutarının %10'u ceza. | VUK mükerrer 257 · 459 Sıra No.lu Tebliğ · VUK mükerrer 355 |
KuyumSmart'ta: satış fişindeki kart ve havale tahsilatı ilgili banka hesabına, nakit kasaya işlenir; müşteriden hurda alımı ayar ve gramıyla aynı fişe kaydedilir.
Tutarlar her yıl değişebilir.
Tablo 2026 içindir ve her Ocak yeniden okunur. Kendi işleminize hangi kuralın uyduğu konusunda son söz mali müşavirinizindir.