Kuyumcu, belge düzenleme zorunluluğu olmayan bir kişiden — örneğin bozdurmak için altın getiren müşteriden — altın aldığında gider pusulası düzenler. Dayanak Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 234. maddesidir. Belge malın tesliminden itibaren en geç yedi gün içinde düzenlenir, tutar sınırı yoktur ve düzenlenmezse 2026’da ilk tespitte belge başına en az 17.000 TL özel usulsüzlük cezası uygulanır.
Kim, kime gider pusulası düzenler?
VUK 234’ün birinci fıkrası:
“Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabı ve çiftçiler, bu Kanun kapsamındaki belgeleri düzenleme zorunluluğu bulunmayanlara yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları mallar (gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçilerden satın aldıkları mallar hariç) için işi yapana veya malı satana imza ettirecekleri gider pusulası düzenlerler.”
Kuyumcu için anlamı: fatura kesemeyen bir kişiden hurda, eski ziynet ya da sikke alındığında belgeyi alan taraf, yani kuyumcu düzenler ve satana imzalatır.
❗ Bu fıkra 7338 sayılı Kanunla yeniden yazıldı ve 1 Kasım 2021’de yürürlüğe girdi. Önceki metinde “zati eşyalarını satan kimselerden satın aldıkları altın, mücevher gibi kıymetli eşya” için ayrı bir cümle vardı; bugün aynı alımları genel kural kapsıyor. İnternette eski cümleyi aktaran yazılar güncel değildir.
Gider pusulasında neler yazar?
VUK 234’ün ikinci fıkrasına göre belge şunları içerir:
- İşin mahiyeti
- Malın (emtianın) cinsi ve nevi
- Miktarı ve bedeli
- Malı satın alan ile satanın adı ve soyadı — tüzel kişilerde unvanı
- Tarafların adresleri
- Tarih
Belge iki nüsha düzenlenir ve bir nüshası malı satana verilir. Gider pusulaları seri ve sıra numarasıyla birbirini izler. Satana imza ettirilir.
Hurda altında “cins ve nev’i” ile “miktar” kısmına ayar ve gram yazılması, hesabın sonradan izlenmesini kolaylaştırır. Gramın has karşılığı ve alış fiyatının nasıl bulunduğu: hurda altın nasıl hesaplanır.
Süre: yedi gün
“Gider pusulası, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir. Bu süre içerisinde düzenlenmeyen gider pusulası hiç düzenlenmemiş sayılır.”
Tutar sınırı var mı?
Yoktur. VUK 234 bir had koymaz. GİB de bir özelgesinde gider pusulasına yazılacak bedele ilişkin bir sınırlama bulunmadığını belirtmiştir (özelgeler yalnız soran mükellefi bağlar, ancak burada madde metniyle örtüşür).
Sık karıştırılan rakam 36.000 TL’dir: bu, kuyumculukta satışlar için 2026 fatura düzenleme haddidir ve 514 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği bu üç katlık haddi yalnız işlenmiş kıymetli maden ve taş satışları için öngörür. Ayrıntısı: kuyumcuda fatura düzenleme sınırı.
Banka dekontu gider pusulası yerine geçer mi?
Şartlı olarak geçer. VUK 234’e 2021’de eklenen fıkraya göre, belge ikinci fıkradaki bilgileri içermek kaydıyla, bedel yedi gün içinde satıcıya banka, yetkili ödeme kuruluşu ya da PTT aracılığıyla ödenmişse, bu kurumların düzenlediği belge gider pusulası yerine geçer.
Ödeme 30.000 TL’yi aşıyorsa banka üzerinden yapılması zaten zorunludur: kuyumcuda nakit sınırı.
e-Gider Pusulası zorunlu mu?
Genel olarak hayır. 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, e-Gider Pusulası uygulamasının zorunlu olmadığını, GİB’in yazıyla bildirdiği mükellefler için zorunlu hâle gelebileceğini düzenler. Kâğıt ya da elektronik düzenleme tercihi için mali müşavirinize danışın.
Hurda altın alımında stopaj var mı?
Vergi mükellefi olmayan ve esnaf muaflığından yararlanmayan bir kişiden yapılan alımda gelir vergisi tevkifatı yoktur. Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesi bu alımı tevkifat yapılacak ödemeler arasında saymaz; GİB bir özelgesinde bu durumda tevkifat yapılmasına gerek bulunmadığını belirtmiştir.
Satıcı esnaf muaflığından yararlanıyorsa durum değişir: bu kişilerden yapılan alımlarda tevkifat oranı hurda mal için yüzde 2, diğer mallar için yüzde 5’tir (2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı).
Özel kuruluşlar için ayrı belge
Yetkili müesseseler ile Borsa İstanbul’un kıymetli madenler piyasası üyesi kuruluşlar, bu alımlar için ayrı düzenlenen Kıymetli Maden Alım Belgesi’ni kullanır; GİB, bu belge düzenlendiğinde ayrıca gider pusulası gerekmediğini özelgeyle belirtmiştir. Mağaza kuyumcusu için belge gider pusulasıdır.
Düzenlenmezse ceza
VUK 353/1’e göre verilmesi gereken gider pusulasının verilmemesi ya da yedi gün içinde düzenlenmediği için hiç düzenlenmemiş sayılması hâlinde, belgeye yazılması gereken tutarın yüzde 10’u oranında özel usulsüzlük cezası kesilir. 2026’da bir takvim yılındaki ilk tespitte bu ceza belge başına 17.000 TL’den az olamaz; sonraki tespitlerde alt sınır kanuna bağlı cetvele göre belirlenir.
⚠️ Bu yazı mevzuatın genel çerçevesini anlatır. Tutarlar 2026 yılına aittir ve her Ocak yeniden kontrol edilir. Kendi durumunuz için mali müşavirinizin görüşü esastır.
KuyumSmart’ta nasıl işliyor
Hurda altın, satış fişinin “aldıkların” tarafına gram ve ayarıyla girilir; fiş tarih, personel ve şubeyle kalıcı olarak kaydedilir. Müşteri kartında ad soyad, telefon, TC kimlik numarası, vergi numarası ve vergi dairesi tutulur; müşteriye yapılan ödeme cari üzerinden kasaya ya da banka hesabına bağlanarak kaydedilir. Gider pusulasını düzenlerken ihtiyaç duyduğunuz gram, ayar, tutar, tarih ve kimlik bilgileri böylece elinizin altındadır. Ayrıntılar satış, kasa ve cari sayfasında.
Kaynaklar
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, md. 234 ve 353/1 (2026 tutarları 588 Sıra No.lu Tebliğ ile)
- 7338 sayılı Kanun, md. 23 — Resmî Gazete, 26 Ekim 2021
- 588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği — Resmî Gazete, 31 Aralık 2025
- 514 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 94
- GİB özelgeleri: 26362 (gider pusulasında bedel sınırı), 24622 (şahıstan alımda tevkifat), 26350 (Kıymetli Maden Alım Belgesi)
- 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği — e-Gider Pusulası