Kuyumcular, suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi mevzuatında yükümlüdür. Tek işlem ya da birbiriyle bağlantılı işlemlerin toplamı 185.000 TL veya üzerindeyse müşterinin kimliği tespit edilir. Şüpheli bir işlem tutarına bakılmadan en geç on iş günü içinde MASAK’a bildirilir. Kimlik belgeleri sekiz yıl saklanır. 2026’da kimlik tespiti yükümlülüğünün ihlali 284.449 TL, şüpheli işlem bildirimi yükümlülüğünün ihlali 474.079 TL idari para cezasıdır.
Kuyumcu neden yükümlü?
Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik, md. 4/1-k yükümlüler arasında şunları sayar:
“Kıymetli maden, taş veya mücevher alım satımı yapanlar ile bu işlemlere aracılık edenler”
Yani altın satan ve hurda, eski ziynet ya da sikke alan kuyumcu bu kapsamdadır.
Kimlik tespiti ne zaman yapılır?
Yönetmelik md. 5/1-b’ye göre:
“İşlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tutarı yüzseksenbeşbin TL … veya üzerinde olduğunda”
müşterinin kimliği tespit edilir. Tutar 24 Aralık 2024 tarihli ve 9305 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlendi ve 25 Aralık 2024’ten beri uygulanıyor. Şüpheli işlem bildirimi gerektiren durumlarda tutar gözetilmez (md. 5/1-d).
❗ Eşik bağlantılı işlemlerin toplamına da bakar. Tek bir alışverişi birkaç fişe bölmek eşiği aşmamanın yolu değildir. Yönetmelik, bağlantılı işlemin hangi süre içinde birleştirileceğini ayrıca tanımlamaz.
Şüpheli işlem bildirimi (ŞİB)
Bildirim yükümlülüğü 5549 sayılı Kanun’un 4. maddesindedir. Yönetmelik iki kuralı açıkça yazar:
“Şüpheli işlemler yükümlüler tarafından tutar gözetilmeksizin Başkanlığa bildirilir.” (md. 27/2)
“Şüpheli işlemler, işleme ilişkin şüphenin oluştuğu tarihten itibaren en geç on iş günü içinde Başkanlığa bildirilir.” (md. 28/2)
MASAK Genel Tebliği (Sıra No: 13), gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde bildirimin derhal yapılmasını ister. Bildirim MASAK.Online üzerinden, sektörel rehberin ekindeki ŞİB formuyla yapılır.
MASAK’ın kuyumculara yönelik şüpheli işlem rehberi (sürüm 2.0, 16 Haziran 2025) uyarı işaretleri arasında şunu sayar: “Yüksek miktarda hurda altın satımı yapılması ve/veya altınların çalıntı olduğuna dair ciddi şüphelerin olması.”
“MASAK formu” nedir?
Kuyumcular için MASAK’ın yayımladığı form Şüpheli İşlem Bildirim Formu’dur ve şüpheli bir işlemle doldurulur. Kimlik tespiti için mevzuat adı konmuş ayrı bir form öngörmez: kimlik bilgileri alınır, doğruluğu teyit edilir ve saklanır. Kuyumcular için ayrıca yapılmış bir MASAK anketi olmuştur; bu bir işlem formu değildir.
Belgeler kaç yıl saklanır?
Kimlik tespitine ilişkin belge ve kayıtlar, son işlem tarihinden itibaren sekiz yıl saklanır ve istenildiğinde ibraz edilir.
2026 idari para cezaları
Temel tutarlar 5549 sayılı Kanun’un 13. maddesindedir ve her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. MASAK’ın 2026 tablosunda kuyumcuların da bulunduğu grup (finans dışı yükümlüler) için tutarlar:
| İhlal | 2026 idari para cezası |
|---|---|
| Müşterinin tanınması (kimlik tespiti) | 284.449 TL |
| Şüpheli işlem bildirimi | 474.079 TL |
| Devamlı bilgi verme | 284.449 TL |
KMTS ile karıştırılmamalı
Kıymetli Maden Takip Sistemi (KMTS), Darphane’nin rafinerilerin ürettiği standart külçe ve sikkeleri kayda aldığı sistemdir (Kıymetli Madenler Tebliği 2023/1, md. 17). Perakende kuyumcuya kayıt yükümlülüğü getirmez; Hazine ve Maliye Bakanlığı sistemin altını kimin alıp sattığına dair bir kayıt tutmadığını açıklamıştır. MASAK kimlik tespitinin yerine geçmez.
⚠️ Bu yazı mevzuatın genel çerçevesini anlatır. Yükümlülüklere uymak ve şüpheli işlemi bildirmek işletmenin sorumluluğudur. Tutarlar 2026 yılına aittir ve her Ocak yeniden kontrol edilir; kendi durumunuz için mali müşavirinize ve MASAK’ın sektörel rehberine başvurun.
KuyumSmart’ta nasıl işliyor
Müşteri kartında ad soyad, telefon, TC kimlik numarası, vergi numarası ve vergi dairesi tutulur. Her fiş müşteri, personel, şube ve tarihle kalıcı olarak kaydedilir; fiş silinmez, iptal ters kayıtla yapılır. Müşteri kartının başında toplam alışveriş, fiş adedi ve son işlem görünür, cari hareketleri ve ekstre aynı karttadır. 30.000 TL’yi aşan ödemelerin banka üzerinden yapılması için kart ve havale tahsilatı banka hesabına işlenir: kuyumcuda nakit sınırı. Ayrıntılar satış, kasa ve cari sayfasında.
Kaynaklar
- Tedbirler Hakkında Yönetmelik, md. 4/1-k, 5/1-b ve d, 27/2, 28/2 ve muhafaza hükmü
- 5549 sayılı Kanun, md. 4 ve 13
- MASAK — Yaptırımlar (2026 idari para cezası tablosu)
- MASAK Genel Tebliği (Sıra No: 13)
- MASAK — Kuyumcular için şüpheli işlem bildirim rehberi, sürüm 2.0
- Kıymetli Madenler Tebliği 2023/1, md. 17 — KMTS
- Hazine ve Maliye Bakanlığı basın duyurusu — 16 Ocak 2026